معرفی کامل انواع دانه قهوه و رُست
آیا می‌دانستید بیش از 500 نوع دانه قهوه در جهان وجود دارد؟
در این مقاله، انواع دانه قهوه عربیکا و روبستا، ویژگی‌های کشورها (مثل کلمبیا و برزیل سانتوس) و همه چیز درباره رُست‌ها را بررسی می‌کنیم.
چند نوع دانه قهوه در دنیا داریم؟
- بیش از 500 نوع و زیرگونه ( Variety) قهوه در جهان ثبت شده است.
- اما در بازار جهانی بیشتر روی دو گونه اصلی تمرکز می‌شود:
- عربیکا (Arabica) ← حدود 60 تا 70 درصد تولید جهان.
- روبوستا (Robusta) ← حدود 30 تا 40 درصد تولید جهان.
- در کنار این‌ها، گونه‌های نادر مثل لیبریکا (Liberica) و اکسلسا (Excelsa) هم نیز وجود دارند
دانه قهوه عربیکا و زیرگونه‌های مشهور آن
ویژگی‌های کلی عربیکا
- طعم متعادل،ملایم و میوه‌ای
- اسیدیته بالا
- کافیین کمتر نسب به روبوستا
- عطر و رایحه ی قوی
زیرگونه‌های معروف عربیکا
- کلمبیا (Colombian Arabica) :
- جزو بهترین قهوه‌های جهان
- رایحه کاراملی و طعم ملایم
- مناسب برای قهوه دمی (Pour Over)
- برزیل سانتوس (Brazil Santos) :
- یکی از محبوب ترین قهوه‌های برزیل
- طعم شکلاتی، نوت‌های آجیلی
- مخصوص اسپرسو
- اتیوپی یرگا چف (Ethiopian Yirgacheffe) :
- اتیوپی زادگاه قهوه
- طعم گلی و میوه‌ای
- عطر بسیار قوی
- جامایئکا بلو مانتین (Jamaica Blue Mountain) :
- کمیاب و گران قیمت
- طعم بسیار متعادل و نرم
- کنیا (Kenya AA) AA :
- اسیدیته بالا
- طعم لیمویی و میوه‌ای
دانه قهوه روبوستا و زیرگونه‌های معروف آن
ویژگی‌های کلی روبوستا
- طعم تلخ‌تر و قوی‌تر
- کرمای بیشتر در اسپرسو
- کافیین تقریبا 2 برابر عربیکا
- مناسب برای اسپرسوهای تجاری و ترکیبات فوری
زیرگونه‌های معروف روبوستا
- ویتنام روبوستا :
- تولید عمده روبستا جهان
- طعم قوی،مناسب برای قهوه فوری
- هند Cherry Robusta :
- طعم سنگین و تلخ
- مورد استفاده در ترکیب اسپرسو
- اندونزی (Sumatra Robusta) :
- طعم خاکی و قوی
- مناسب ترکیب با عربیکا
دانه های خاص (لیبریکا و اکسلسا)
- کمتر شناخته شده و کمیاب
- طعم خاص و متفاوت، معمولا در ترکیب ها استفاده می‌شوند
طریقه کشت قهوه
- قهوه معمولا در مناطق استوایی (بین مدار راس السرطان و راس الجَدی) رشد می‌کند.
- نیاز به آب و هوای معتدل، باران فراوان و ارتفاع مناسب دارد.
- برداشت قهوه معمولا به دو روش انجام می‌شود :
- چیدن دستی (Hand Picking) : انتخاب دقیق دانه‌های رسیده
- چیدن مکانیزه : سریع‌تر اما کیفیت پایین‌تر
کشورهای تولید کننده قهوه و ویژگی‌های خاص آن‌ها
برزیل
- بزرگترین تولید کننده جهان
- عربیکا و روبوستا
- زیرگونه مشهور Brazil Santos
کلمبیا
- فقط عربیکای با کیفیت
- تنوع بالا : Medellin , Armenia , Manizales
- طعم ملایم، اسیدیته متعادل
اتیوپی
- زادگاه قهوه
- تنوع بالای گونه‌ها (Yirgacheffe , Sidamo , Harrar)
- طعم میوه‌ای و گلی
ویتنام
- دومین تولید کننده بزرگ جهان
- تمرکز روی روبوستا
یمن
- یکی از قدیمی‌ترین تولید کنندگان
- قهوه موکا (Mocha Coffee)
- طعم شکلاتی و قوی
جامائیکا
- معروف به Blue Mountain
- گران‌ترین و کمیاب‌ترین قهوه جهان
رُست قهوه چیست و چرا اهمیت دارد؟
رُست یا برشته کاری قهوه فرآیندی هست که طی اون دانه های سبز قهوه در معرض حرارت قرار می‌گیرند تا رنگ، عطر و طعم دلنشین قهوه شکل بگیره. در این مرحله ترکیبات شیمیایی دانه تغییر می‌کنه، قندها کاراملی میشن و عطرهای قهوه آزاد میشن. شدت و مدت زمان رُست تاثیر مستقیم روی طعم، عطر، میزان اسیدیته و حتی کافیین قهوه دارد.
رُست روشن (Light Roast)
- رنگ روشن تر
- اسیدیته بالا، طعم میوه‌ای و اسیدی
- کافیین یشتر
- مناسب برای قهوه دمی و V60
رُست متوسط (Medium Roast)
- رایج ترین نوع رُست
- متعادل ترین طعم، بین شیرینی، تلخی و اسیدیته
- محبوب ترین نوع رُست
- مناسب برای اسپرسو فیلتری و دستگاهای عصاره گیری
رُست تیره (Dark Roast)
- طعم تلخ تر و سنگین تر
- اسیدیته کمتر
- مخصوص اسپرسو
- کافیین بالا
جمع‌بندی
قهوه فقط عربیکا و روبوستا نیست؛ بیش از 500 نوع و زیرگونه مختلف دارد که هر کشور ویژگی خاص خود را ارائه می‌دهد. از عربیکای کلمبیا و سانتوس برزیل گرفته تا موکای یمن و یرگا‌چف اتیوپی، هرکدام طعمی منحصر به فرد دارند. در نهایت، نوع رُست هم تعیین می‌کند که قهوه شما میوه‌ای و اسیدی باشد یا تلخ و سنگین.